Shugabannin Majalisar Ɗinkin Duniya (UN) sun yi gargaɗi cewa fiye da ’yan mata miliyan 4.5 a shekarar 2026 kaɗai, da dama daga cikinsu ƙasa da shekara biyar, na fuskantar barazanar kaciyar mata (FGM), yayin da sama da mata miliyan 230 a faɗin duniya ke rayuwa da illolin wannan al’ada.
A yayin bikin Ranar Duniya ta Rashin Jurewa Kaciyar Mata, shugabannin UNFPA, UNICEF, WHO, UN Women, UNESCO, da Ofishin Kare Haƙƙin Dan Adam na UN sun sake jaddada aniyarsu ta kawo ƙarshen wannan ɗabi’a gaba ɗaya.
“Kaciyar mata take haƙƙin ɗan Adam ne kuma ba za a taɓa halatta ta ta kowace hanya ba,” in ji sanarwar haɗin gwiwa.
Rahoton ya bayyana cewa kaciyar mata na haifar da mummunar illa ga lafiyar jiki da ta hankali, inda ake kiyasta kuɗin jinyar matsalolin da take haddasawa a duniya ya kai dala biliyan 1.4 a kowace shekara.
Duk da cewa ci gaba ya kasance a hankali tsawon shekaru, shugabannin sun ce ana samun sabon kuzari: rabin dukkan nasarorin da aka samu tun 1990 an cimma su ne cikin shekaru goma da suka gabata, lamarin da ya rage yawan mace-macen daga ’ya mace ɗaya cikin biyu zuwa ɗaya cikin uku.
Majalisar Ɗinkin Duniya ta jaddada dabarun da aka tabbatar suna aiki, ciki har da wayar da kan jama’a kan lafiya, haɗa shugabannin addini da na al’umma, tunkarar iyaye da ma’aikatan lafiya, da kuma amfani da kafofin watsa labarai na gargajiya da na zamani.
“Dole ne mu zuba jari a ƙungiyoyin al’umma da ke jagoranci, cibiyoyin matasa da na tushe, tare da ƙarfafa ilimi ta makarantu da hanyoyin koyarwa na cikin al’umma,” in ji sanarwar.
An kuma yi nuni da muhimmancin tallafa wa waɗanda suka tsira, tare da kiran samar da cikakkiyar kulawar lafiya, tallafin tunani da zamantakewa, da taimakon shari’a.
Shugabannin sun bayyana cewa kowane dala da aka zuba don kawo ƙarshen kaciyar mata na haifar da ribar ninki goma, inda dala biliyan 2.8 za su iya hana lamura miliyan 20 tare da samar da dala biliyan 28 a matsayin riba ga al’umma.
Sai dai sun yi gargaɗin cewa ana barazana ga ci gaban da aka samu sakamakon raguwa a tallafin kuɗi na ƙasa da ƙasa da kuma ƙara adawa, ciki har da hujjoji masu haɗari da ke cewa kaciyar mata ta halatta idan ƙwararrun ma’aikatan lafiya ne suka yi ta.
“Ba tare da isasshen kuɗi mai tabbas ba, ayyukan da ke kan gaba za su raunana, kuma za a jefa miliyoyin ’yan mata cikin haɗari,” in ji sanarwar.
Majalisar Ɗinkin Duniya ta yi kira ga gwamnatoci da abokan hulɗa da su ci gaba da zuba jari da nuna ƙwazo na siyasa domin cimma burin SDG na shekarar 2030 na kawar da kaciyar mata gaba ɗaya.
Sun jaddada cewa aikin wayar da kan al’umma, tallafa wa waɗanda suka tsira, da ƙarfafa fafutukar kare haƙƙi bai kamata a rage shi ba.
“Yau mun sake tabbatar da alkawarinmu tare da abokan hulɗa na cikin gida da na duniya, ciki har da waɗanda abin ya shafa, domin kawo ƙarshen kaciyar mata gaba ɗaya,” in ji shugabannin a ƙarshe.
