Ministan Kudi da Ministan Jagoranci na Tattalin Arzikin Kasar, Mr. Wale Edun, ya sanar da cewa Najeriya na neman tara kusan Naira biliyan 150 don sayen allura na shekarar 2025 da 2026.
Edun ya bayyana hakan ne a lokacin taron Bita ta Hadu na Shekara ta 2025 na Sashen Lafiya, wanda aka yi masa taken “Dukkan Hannu, Wani Manufa: Kai Sashen Lafiya na Najeriya zuwa Hasken Duniya.”
Bita ta Hadu ta Shekara na daya daga cikin muhimman dandalin bita da aka saba gudanarwa a Najeriya, wanda ke tattara masu ruwa da tsaki domin nazarin ci gaba, kimanta aikin da aka yi, da kuma daidaita manufofi na shekara mai zuwa.
Edun ya ce, “Kasafin kudin sashen lafiya na shekarar 2025 ya karu da kusan kashi 60 cikin dari, sannan Asusun Kula da Lafiya na Gida ya ninka daga Naira biliyan 31.5 a 2024 zuwa Naira biliyan 298, wanda zai kai Naira biliyan 299 a shekarar 2026.”
“Haka kuma, game da shirin rigakafi, muna neman tara karin kudade, watakila kusan Naira biliyan 150 don rufe kudaden siyan allura da ake bukata don shekarar 2025 da 2026. Mun san cewa kasafin kudin lafiya ya haura fiye da kashi 5 cikin dari – 5.2 cikin dari na kasafin kudin kasa, daga cikin kashi 3 cikin dari da aka samu wasu shekaru da suka gabata. Don haka, lafiyan yana samun fifiko.”
“Manufarmu ita ce rage gibin dake tsakanin kudaden da aka ware da kuma yadda ake sakin su,” in ji shi.
Ya kara da cewa yana da muhimmanci a bunkasa tara albarkatun kasa na cikin gida, saboda a yau duniya na dogara sosai kan hadin kai na kasa da kasa da na duniya baki daya.
Sai dai, Ministan ya yi nuni da cewa sabbin gyare-gyare da kudade ba za su kasance masu tasiri ba tare da shigar da gwamnatocin jihohi da na kananan hukumomi ba, yana mai kira ga su kara zuba jari a sashen lafiya da ilimi domin tallafawa shirye-shiryen gwamnatin tarayya.
A nasa bangaren, Ministan Lafiya da Kula da Walwalar Jama’a, Farfesa Muhammad Pate, ya bayyana cewa Gwamnatin Tarayya na kara himma wajen rage dogaro da taimakon kasashen waje, inganta hanyoyin gida, da kuma karfafa samar da magunguna, allura, da fasahohin lafiya na cikin gida.
Ya kara da cewa gwamnatin na nufin tabbatar da cewa gwamnatocin jihohi da kananan hukumomi sun kara zuba jari a sashen lafiya, ilimi, ruwa, tsafta, da abinci.
“Wannan yana daidai da tsarin bunkasa yankunan gundumomi wanda ake ganin shi ne mafi dacewa wajen saukaka rayuwar al’umma a Najeriya,” in ji shi.
Ministan ya kuma bayyana wasu hanyoyin samun kudade da ake duba.
“Muna duba amfani da hanyoyin kudi a kan shan abin sha mai sukari, hadin gwiwar gwamnati da masu zaman kansu, da kuma amfani da fasahohin dijital da za su inganta gaskiya da amincewa wajen amfani da kudaden lafiya.”
“Ta hanyar hada albarkatun kasa, hadin kai na cikin gida, da kuma daukar matakai masu inganci, Najeriya tana gina tsarin lafiya mai karfi, wanda zai dace da bukatun mutanen da yake yi wa hidima,” Pate ya fada.
Ya bayyana cewa sabbin matakan da ake dauka suna kara akan ci gaban da aka samu a sashen lafiya.
Ministan ya bayyana cewa yawan amfani da cibiyoyin lafiya na farko ya tashi daga ziyartar miliyan 10 a kwata na farko na shekarar 2024 zuwa miliyan 45 a kwata na biyu na shekarar 2025, wanda ke nuna sabuwar amincewar jama’a.
“Kusan rabi na mata masu shekaru na haihuwa suna amfani da hanyoyin hana haihuwa na zamani, yayin da rufin allura na cutar sankarau, rubella, da sabon allurar HPV ya cika ko ya wuce manufofin kasa,” Pate ya bayyana.
Ya jaddada cewa wadannan nasarori sun samo asali ne daga wani shahararren canji daga shirin da ake dogaro da tallafin kungiyoyin waje.
“Dukkan jihohi 36 da babban birnin tarayya (FCT) yanzu suna da shirye-shiryen aiki da suka dace da Tsarin Tsare-tsaren Lafiya na Kasa.”
“Saboda haka, 72 cikin dari na jihohi suna da ingantattun hanyoyin kula da cututtukan da ba na yaduwa ba, kuma dukkanin kananan hukumomi 774 suna dauke da Makarantar Lafiya ta Kasa da Ma’aikatan Gudanar da Kuɗaɗen Jama’a, wanda ya wuce burinmu,” in ji shi.
