Najeriya ta kafa wata babbar ma’ajiya (biobank) mai ɗauke da samfuran lafiya 400,000 domin rage dogaro da bayanan ƙasashen waje da kuma ƙarfafa binciken cututtuka a cikin gida.
Nigerian Institute of Medical Research ta bayyana cewa an tattara wannan ma’ajiya ne tsawon shekaru ta hanyar binciken asibiti, kuma za ta taimaka wajen samar da bayanan lafiya da suka dace da yanayin ‘yan Najeriya.
Babban Darakta Janar na NIMR, John Oladapo Obafunwa, ya ce:
“Na dogon lokaci, yawancin bayanan da ake amfani da su wajen magani da tsara manufofi suna fitowa ne daga ƙasashen waje. Wannan ma’ajiya za ta ba mu damar nazarin cututtuka bisa ga al’ummarmu.”
Ma’ajiyar na ɗaya daga cikin mafi girma a Afirka, tana kuma ƙunshe da samfuran da suka shafi cututtuka masu yaduwa, cututtuka marasa yaɗuwa, da sauran matsalolin lafiya.
Masana sun ce hakan zai taimaka wajen inganta sa ido kan cututtuka, saurin gano su, da kuma samar da magunguna da suka dace da ‘yan Najeriya.
A da, Najeriya na dogaro sosai da bayanan ƙasashen waje da dakunan gwaje-gwaje na ƙetare wajen binciken kwayoyin halitta (genomics) da gano cututtuka, amma bambancin halittu da muhalli kan rage ingancin sakamakon.
Sabuwar ma’ajiyar na da burin cike wannan gibi, tare da ba da damar gudanar da ingantattun gwaje-gwajen asibiti da ƙirƙire-ƙirƙire a fannin lafiya.
Sai dai Obafunwa ya amince da cewa akwai ƙalubale, ciki har da ƙarancin kayan aiki, raunin tsarin bayanai, da kuma ƙarancin ƙwararru a fannin nazarin bayanai (bioinformatics) da binciken kwayoyin halitta.
Ya ce: “Waɗannan samfuran suna da matuƙar muhimmanci, amma ba tare da ingantattun tsarin aiki da ƙwarewa ba, ba za mu iya cin gajiyar su yadda ya kamata ba.”
Har yanzu Najeriya na dogaro da dakunan gwaje-gwaje na ƙasashen waje wajen binciken kwayoyin halitta, lamarin da ke ƙara tsada da jinkirta sakamako.
NIMR na neman haɗin gwiwa don samun sabbin fasahohi, horas da ma’aikata, da inganta tsarin dakunan gwaje-gwaje, inda aka samu haɗin kai na baya-bayan nan da masu bincike daga ƙasar China.
Rawar da cibiyar ta taka a lokacin annobar COVID-19 ta nuna irin damar da ake da ita da kuma gazawar da ke akwai, wanda ya nuna buƙatar ƙarfafa kayan aiki da tsarin aiki.
Masu tsara manufofi sun ce mallakar manyan bayanan lafiya na iya sanya Najeriya zama jagora a binciken duniya da kuma magungunan da aka kera bisa ga mutum (precision medicine).
Sai dai masana sun yi gargaɗin cewa dole ne a ci gaba da zuba jari, samar da cikakken goyon bayan doka, da kuma tsara ingantacciyar manufa ta ƙasa domin a cimma cikakken amfanin wannan ma’ajiya.
Obafunwa ya ƙara da cewa: “Muna son gina tsarin da zai yi wa mutanenmu aiki. Hakan ne zai rage dogaro da waje tare da samar da mafita da ta dace da Najeriya.”
