Gwamnatin Tarayya ta amince da fitar da sama da naira biliyan 32 domin karfafa cibiyoyin kiwon lafiya na matakin farko (PHCs) a fadin kasar, tare da inganta ayyukan kiwon lafiya ga jama’a.
An bayar da wannan amincewa ne a taron kwamitin sa ido na ministoci karo na 14 kan Asusun Samar da Kiwon Lafiya na Asali (BHCPF) da aka gudanar a Abuja, inda Ministan Lafiya mai kula da harkokin tsari, Muhammad Ali Pate, ya bayyana cewa za a raba kudaden bisa ka’idojin da aka amince da su a shekarar 2025.
Pate ya sanar da shirin fadada tsarin ba da kudade kai tsaye zuwa karin cibiyoyin PHC guda 5,000, tare da duba yiwuwar karin kudaden jigilar marasa lafiya na gaggawa (ambulance) domin tallafawa masu ba da sabis na gwamnati da masu zaman kansu.
Ya bayyana nasarorin da aka samu a bangaren allurar rigakafi, inda ya ce an yi wa yara sama da miliyan 102 rigakafi a babbar gangamin rigakafin kyanda da rubella mafi girma a tarihin Najeriya da aka gudanar a bara.
Duk da samun ci gaba wajen rage mace-macen yara da mata masu juna biyu, ya jaddada cewa har yanzu alkaluman suna da yawa, don haka akwai bukatar kara kokari.
A cewarsa, gwamnati na daidaita yadda ake kashe kudade da sakamakon da ake samu karkashin shirin BHCPF 2.0, domin tabbatar da cewa kudaden suna haifar da ingantaccen sauyi a matakin kiwon lafiya na farko.
Ya kara da cewa mata sama da 40,000 sun amfana da kula da haihuwa ta gaggawa kyauta, yayin da mata 4,000 suka samu maganin cutar yoyon fitsari (fistula). Haka kuma, an fara biyan kudaden kula da jarirai masu bukatar kulawa ta musamman.
Pate ya bayyana cewa an samu rahoton bullar cututtuka sama da 200 a cikin shekarar da ta gabata, amma an shawo kansu cikin gaggawa, lamarin da ke nuna muhimmancin karfafa cibiyoyin PHC.
Ya ce, “Nasarar BHCPF ita ce wadda ‘yan Najeriya za su gani da ido—haihuwa cikin aminci, ingantaccen daukar matakin gaggawa, da cibiyoyin PHC masu aiki yadda ya kamata.”
Ministan Lafiya na Jiha, Iziaq Adekunle Salako, ya jaddada cewa shirin na samar da sakamako a zahiri, yayin da hukumomi kamar NHIA, NPHCDA da NCDC suka gabatar da rahotanni kan yadda ake aiwatar da shi. Kungiyoyin fararen hula ma sun bayar da bayanai daga matakin kasa.
Taron ya kuma duba muhimman shirye-shirye karkashin sabon shirin farfado da bangaren lafiya na kasa (NHSRII), ciki har da MAMII (lafiyar uwa da jarirai), HOPE PHC (shirye-shiryen aiki da karfin ma’aikata), da kuma shirin National Health Fellows Programme, duk da nufin cimma cikakken kiwon lafiya ga kowa.
