Hukumar Kwastam ta Najeriya, Nigeria Customs Service (NCS), ta ƙaddamar da wani sabon tsari mai suna “One-Stop-Shop” (OSS) domin rage lokacin fitar da kaya daga tashoshin jiragen ruwa da kan iyakokin ƙasa zuwa sa’o’i 48 kacal, tare da kawar da maimaitattun bincike da tsayawa a wurare da dama.
Babban Kwanturola-Janar na Hukumar, Adewale Adeniyi, wanda Mataimakin Kwanturola Timi Bomodi ya wakilta, ne ya sanar da ƙaddamar da shirin a Legas. Ya ce wannan gyara na daga cikin manyan sauye-sauyen inganta harkokin kasuwanci da gwamnatin tarayya ke aiwatarwa ƙarƙashin Dokar Zartarwa ta 001 da kuma Dokar Sauƙaƙa Kasuwanci (Business Facilitation Act).
Sabon tsarin OSS ya haɗa sassa daban-daban da suka haɗa da tantance ƙimar kaya, cibiyoyin sarrafa takardun kwastam, sashen leƙen asiri, tilastawa bin doka, sa ido kan bin ƙa’ida, da ayyukan ƙofar fita da shiga kaya, cikin tsarin aiki guda ɗaya. Haka kuma, an tallafa masa da tsarin sa ido na dijital da kuma hanyoyin warware matsaloli cikin sauri.
A cewar Adeniyi, “Wannan shiri zai rage lokacin fitar da kaya ta hanyar kawar da maimaita dubawa da bincike a jere, tare da tallafawa burin kammala fitar da kaya cikin sa’o’i 48, wanda ya fi yadda ake ɗaukar lokaci a baya.”
Ya bayyana cewa a baya, rarrabuwar matakan sa ido da tsoma baki kan kaya na haddasa wuraren tsayawa da yawa, maimaita buƙatar takardu, da jinkiri wajen fitar da kaya.
Sabon tsarin OSS zai tattara dukkan matakan sa ido a wuri guda, rage kuɗin bin ƙa’ida ga ‘yan kasuwa, tare da ƙarfafa tabbatar da kuɗaɗen shiga ta hanyar ingantaccen tantance kaya da haɗa kai wajen aiwatar da doka.
Haka kuma, tsarin zai ƙara bayyana gaskiya ta hanyar samar da sahihan bayanan duba dijital (digital audit trails), tare da daidaita matakan bincike bayan an fitar da kaya da ƙa’idojin ƙasa da ƙasa, inda aka ɗora alhakin hakan kan Sashen Bincike Bayan Fitar da Kaya (Post Clearance Audit Unit).
Adeniyi ya ƙara da cewa, “Fasaha kaɗai ba ta wadatar wajen sauya cibiyoyi ba, shi ya sa aka haɗa aiwatar da OSS da sake fasalin tsarin aiki, horas da jami’ai, da kuma tsarin tafiyar da sauyi.”
Ana sa ran wannan gyara zai ƙara ƙarfin Najeriya a fannin gasa ta kasuwanci, inda Presidential Enabling Business Environment Council (PEBEC) ta riga ta bayyana cewa an samu ci gaba mai ma’ana, duk da cewa har yanzu akwai ƙalubale na tangarɗar burokrasiya da raunin hukunta masu karya doka.
Hukumar Kwastam ta ce wannan shiri zai inganta aiki cikin sauri, ƙara ɗaukar alhaki, da kuma kyautata bayar da sabis, tare da kusantar da tsarin sauƙaƙa kasuwancin Najeriya da ƙa’idojin duniya ƙarƙashin Yarjejeniyar Sauƙaƙa Kasuwanci ta World Trade Organization (WTO).
