Sakataren Yaɗa Labarai na Ƙungiyar Masu Kasuwar Man Fetur Mai Zaman Kansu ta Najeriya, Independent Petroleum Marketers Association of Nigeria, Chinedu Ukadike, ya soki Nigerian National Petroleum Company Limited kan yunƙurinta na ƙara hannun jari a Dangote Petroleum Refinery duk da halin da matatun man gwamnati ke ciki.
Ukadike ya yi wannan martani ne bayan shugaban rukunin kamfanonin Dangote, Aliko Dangote, ya bayyana cewa matatar ta ƙi amincewa da buƙatar NNPC na ƙara kaso daga hannun jarinta na kashi 7.25 cikin ɗari a matatar mai darajar dala biliyan 20.
Dangote ya bayyana hakan ne yayin wata hira da shugaban Asusun Arzikin Ƙasar Norway, Nicolai Tangen.
Da yake mayar da martani, Ukadike ya tambayi dalilin da ya sa NNPC ke son saka ƙarin kuɗi a matatar Dangote mai zaman kanta alhali matatun mai na gwamnati da ke Port Harcourt, Warri da Kaduna suka kasa aiki yadda ya kamata duk da biliyoyin dalolin da aka kashe wajen gyaransu.
Ya ce, “Me yasa NNPC ke son zuba kuɗi a matatar Dangote alhali tana da matatu uku da ba sa aiki? Me ya sa ba za ta saka kuɗin wajen gyara waɗannan matatun ba?”
Ya ƙara da cewa, “NNPC ta kasa farfaɗo da matatunmu, amma yanzu tana son zuba kuɗi a inda matatar ke aiki yadda ya kamata. Shin hakan yana da ma’ana?”
Mai magana da yawun IPMAN ya ce Dangote yana da cikakken ikon ƙin sayar wa NNPC ƙarin hannun jari idan ya ga hakan ba zai amfani kasuwancinsa ba.
A cewarsa, “Idan Dangote ya ƙi sayar wa NNPC ƙarin kaso, tabbas yana da dalilansa. Dangote ɗan kasuwa ne. Ba ya son matsaloli ko rikice-rikicen da ba dole ba. Ya san abin da yake so, kuma ina ganin yana da isassun kuɗaɗe don tafiyar da kasuwancinsa.”
Ukadike ya kuma buƙaci NNPC ta fi mayar da hankali wajen gyara manyan kayayyakin more rayuwa na harkar mai da kuma farfaɗo da matatun gwamnati maimakon neman ƙarin hannun jari a matatar Dangote.
Ya ce, “NNPC ta gyara bututun mai tare da farfaɗo da matatun gwamnati maimakon bibiyar matatar Dangote.”
A hirar da ya yi, Dangote ya bayyana cewa NNPC ta nuna sha’awar sayen ƙarin hannun jari bayan ta riga ta mallaki kaso 7.25 cikin ɗari wanda ta saya kan dala biliyan ɗaya a shekarar 2021.
Sai dai ya ce an ƙi amincewa da hakan ne saboda shirin da ake yi na fitar da matatar zuwa kasuwar hannayen jari domin bai wa ’yan Najeriya dama su mallaki kaso a cikinta.
Dangote ya ce, “Babbar matsalar da muke fuskanta ita ce sauya manufofin gwamnati lokaci zuwa lokaci. Kamfanin mai na ƙasa ya riga ya mallaki kashi 7.25 cikin ɗari kuma yana son ƙarin kaso, amma mu ne muka ce a’a saboda muna son kowa ya samu damar shiga.”
Tun farko dai NNPC ta shirya mallakar kashi 20 cikin ɗari na matatar, amma daga baya ta rage zuwa kashi 7.25 bayan ta kasa biyan sauran kuɗin kafin wa’adin watan Yunin 2024.
Dangote ya taɓa bayyana a shekarar 2024 cewa yarjejeniyar farko ita ce NNPC ta mallaki kashi 20 cikin ɗari, amma bayan ta kasa cika biyan kuɗin, aka bar ta da kaso 7.2 cikin ɗari kacal.
Sai dai wani jigo a harkar man fetur wanda ya nemi a sakaya sunansa ya bayyana cewa zai fi amfani ga Najeriya idan NNPC ta mallaki kaso 20 cikin ɗari na matatar.
Ya ce, “Najeriya za ta fi amfana idan NNPC tana da babban kaso a matatar. Idan ta mallaki kashi 20 cikin ɗari, hakan zai amfani ƙasa baki ɗaya.”
Ya ƙara da cewa rashin samun wannan kaso a baya ba yana nufin ba za a iya sake samun sa nan gaba ba.
A cewarsa, Dangote ya ƙi ƙarin hannun jari ne domin ya ci gaba da riƙe cikakken iko da kamfanin.
Ya bayyana cewa Dangote na shirin kimanta darajar kamfaninsa zuwa dala biliyan 50, kuma yana iya sayar da kashi 10 cikin ɗari kawai domin ya ci gaba da mallakar rinjaye.
Ya ce idan NNPC ta mallaki kashi 20 cikin ɗari, za ta samu daraktoci biyu a kwamitin gudanarwa, waɗanda za su iya yin tasiri wajen yanke shawara.
Jigon ya kuma ce bai dace a ce irin wannan babbar kadara tana cikin ƙasa ba tare da gwamnati tana da wata rawa a harkokin tafiyar da ita ba.
A halin yanzu dai wani babban jami’in NNPC ya bayyana cewa kamfanin na alfahari da kaso 7.2 cikin ɗari da yake da shi a matatar Dangote.
Ya ce, “NNPC tana alfahari da hannun jarin da take da shi a matatar Dangote, kuma wannan mallaka tana wakiltar dukkan ’yan Najeriya.”
Jami’in ya ƙara da cewa akwai kyakkyawar haɗin gwiwa tsakanin NNPC da Dangote wanda ke amfani ga tattalin arzikin Najeriya baki ɗaya.
