Gwamnatin Tarayya ta sake jaddada ƙudirinta na kare lafiyar jama’a ta hanyar kawar da kayan kwalliya marasa inganci da kuma tabbatar da cewa dukkan kayayyakin kwalliya da ake amfani da su a Najeriya sun cika ƙa’idojin tsaro da aka amince da su.
Sakatariyar Dindindin a Ma’aikatar Lafiya da Walwalar Jama’a ta Tarayya, Daju Kachollom, ta bayyana hakan ne a ranar Talata a Abuja yayin ƙaddamar da Manufofin Ƙasa kan Tsaron Kayan Kwalliya da Lafiya.
Ms. Kachollom, wadda Mataimaki na Musamman kan Fasaha, Dogara Okara, ya wakilta, ta ce an tsara manufofin ne domin magance ƙaruwa a haɗarin lafiya da ke tattare da kayan kwalliya marasa tsaro a cikin masana’antar kyau da kula da jiki da ke faɗaɗa a Najeriya.
Ta ce ɗaukar wannan mataki ya zama wajibi ne sakamakon yawaitar yawo da kayayyakin kwalliya masu cutarwa a faɗin ƙasar, wanda ke jefa masu amfani da su cikin manyan haɗarin lafiya na gajeren lokaci da na dogon lokaci.
“Kayayyakin kwalliya marasa tsaro na daga cikin manyan barazanar lafiyar jama’a a ƙarni na 21 a duniya baki ɗaya, inda illolinsu ke kaiwa daga cututtukan fata zuwa cutar daji, rikicewar sinadaran jiki (hormonal disorder) da lalacewar ƙoda,” in ji ta.
Ms. Kachollom ta bayyana cewa da dama daga cikin kayan kwalliya na ɗauke da guba kamar formaldehyde da ƙarafa masu nauyi, waɗanda ke iya lalata muhimman sassan jiki, lamarin da ya sa tsoma bakin gwamnati ya zama dole cikin gaggawa.
Ta ce manufofin sun samar da tsarin doka da na hukumomi domin kafa Manufofin Ƙasa kan Tsaro da Gudanar da Kayan Kwalliya, tare da ƙaddamar da Kwamitin Fasaha na Ƙasa kan Gudanar da Tsaron Kayan Kwalliya.
“Saboda irin waɗannan illa ne ma’aikatar ta tabbatar da samar da manufa domin tabbatar da cewa kayan kwalliya da ake amfani da su a Najeriya suna da tsaro ga kowa da kowa,” in ji ta.
A cewarta, tsarin zai tabbatar da cewa kayan kwalliya da ake ƙera wa, shigo da su, rarraba su da amfani da su a Najeriya sun cika ƙa’idojin tsaro da aka amince da su, tare da daidaitawa da kyawawan ƙa’idojin duniya.
Ms. Kachollom ta ƙara da cewa an zaɓo mambobin Kwamitin Fasaha ne daga hukumomin gwamnati, hukumomin sa ido, jami’o’i, abokan hulɗar ci gaba da ƙungiyoyin sa-kai domin tabbatar da aiwatarwa cikin haɗin kai.
Shi ma Daraktan Shirin Gudanar da Tsaron Kayan Kwalliya, Paul Okhakhu, ya ce manufofin sun zo ne a daidai lokacin da ake samun ƙaruwa a rahotannin illar amfani da kayan kwalliya a faɗin ƙasa.
“Ba mu taɓa samun irin wannan manufa ba a baya, duk da yawaitar illolin kayan kwalliya, alhali kusan kowane ɗan Najeriya na amfani da wani nau’in kayan kwalliya,” in ji Okhakhu.
Ya bayyana cewa rashin cikakkun ƙa’idojin ƙasa ya bai wa munanan dabi’u damar yawaita, lamarin da ya fallasa masu amfani da kayayyakin ga haɗarin lafiya da za a iya kauce wa su.
Okhakhu ya ce kayan kwalliya da aka ƙera ba bisa ƙa’ida ba na iya janyo gazawar ƙoda, lalacewar hanta, rikicewar sinadaran jiki da kuma nakasar jarirai masu ciki.
“Idan ba a yi amfani da sinadarai daidai gwargwado ba, suna lalata muhimman sassan jiki, kuma ga mata masu ciki, hakan na iya haifar da jariran da ba su cika halitta ba,” in ji shi.
Ya ƙara da cewa manufofin sun kafa bayyanannun ƙa’idojin samarwa tare da daidaita masana’antar kayan kwalliya ta Najeriya da ƙa’idojin duniya.
A nasa ɓangaren, Mataimakin Darakta kuma Shugaban Sashen Kayan Kwalliya da Kayayyakin Amfani na Gida a NAFDAC, Princewill Nsofor, ya ce dole ne yanzu a ɗauki tsaron kayan kwalliya a matsayin babbar muhimmin lamari na lafiyar jama’a.
“Kayayyakin kwalliya sun fi magunguna haɗari idan ba a kula da su yadda ya kamata ba, duk da irin ƙoƙarin da muke yi wajen sa ido kan magunguna,” in ji Nsofor.
Ya bayyana cewa ana amfani da kayan kwalliya kullum, wanda ke ƙara haɗarin taruwar guba a jiki idan aka kwatanta da magunguna da ake sha na ɗan lokaci bisa rubutaccen umarni.
Nsofor ya ce an riga an fara aiwatar da dokoki kan kayayyakin kwalliya, walau waɗanda aka shigo da su daga waje ko kuma waɗanda aka ƙera a cikin gida.
Ya yi gargaɗi kan yin sakaci wajen aiwatar da manufofin, yana mai jaddada buƙatar wucewa daga tsara manufa kawai zuwa cikakken aiwatarwa.
“Manufofi da dama a Najeriya ana tsara su ne kawai a ajiye su a kan ɗakuna. Wannan bibiya ta nuna cewa muna son fara aiwatarwa,” in ji shi.
Abokan hulɗar ci gaba ma sun bayyana goyon bayansu ga wannan shiri.
Babbar Mai Ba da Shawara, Resolve to Save Lives Nigeria, Okeoma Obasi, ta yaba wa ma’aikatar bisa tattara masana daga fannoni daban-daban.
Ms. Obasi ta ce haɗa kare lafiyar jama’a da sarkar tattalin arziƙin masana’antar kayan kwalliya zai ƙarfafa shugabanci tare da zama abin koyi ga duniya.
Daga mahangar duniya, Kwararren Lafiyar Jama’a da Muhalli a Hukumar Lafiya ta Duniya (WHO), Edwin Edeh, ya bayyana manufofin a matsayin masu goyon bayan lafiya da masana’antu.
“Manufofin ba domin hukunta kowa ba ne, illa dai don tabbatar da cewa ana sarrafa sinadaran kayan kwalliya cikin tsari da ƙa’ida,” in ji Edeh.
Ya jaddada cewa ƙarfafan tsare-tsaren fasaha da na shugabanci na da matuƙar muhimmanci domin nasarar aiwatarwa.
Edeh ya ce ƙaddamar da Kwamitin Fasaha muhimmin mataki ne wajen tabbatar da nasarar manufofin.
Kamfanin Dillancin Labarai na Najeriya (NAN) ya ruwaito cewa an amince da manufofin ne a taron Majalisar Lafiya ta Ƙasa karo na 66 da aka gudanar a Calabar, Jihar Cross River, a watan Nuwamba 2025.
Za a aiwatar da manufofin daga shekarar 2026 zuwa 2030, da nufin inganta sa ido, wayar da kan masu amfani da kayayyaki da kuma aiwatar da doka.
