Gwamnatin Tarayya (FG) ta sake jaddada haramcin fitar da danyen ƙwayar itacen shea zuwa ƙasashen waje, tana mai cewa dole ne Najeriya ta daina fitar da kayan ƙasa a danye tana kuma shigo da kayayyakin da aka sarrafa.
Da yake jawabi a taron Shea 2026: Beyond Borders Conference da aka gudanar a Accra, Ghana, Ministan Jiha na Masana’antu, John Enoh ya ce: “Lokacin fitar da danyen ƙwaya tare da shigo da kayayyakin da aka sarrafa ya ƙare. Makomar tattalin arziki na cikin masana’antu, ƙara darajar kayayyaki, da haɗin gwiwar yankuna.”
Najeriya na samar da tsakanin tan 350,000 zuwa 500,000 na shea a kowace shekara—kimanin kashi 40% na abin da ake samarwa a duniya—amma tana samun kusan kashi 1% kacal na kasuwar duniya mai darajar dala biliyan $6.5, saboda mafi yawan abin da take samarwa ana fitar da shi ne a danye.
Man shanu na shea (shea butter), wanda ake amfani da shi a kayan kwalliya, abinci da magunguna, na sayuwa da farashi sau 10 zuwa 20 fiye da danyen ƙwaya, wanda ke nufin yawancin riba na tafiya ƙasashen waje.
A watan Agustan 2025, gwamnatin Bola Ahmed Tinubu ta kafa dokar haramcin fitar da danyen shea na tsawon watanni shida, daga bisani aka tsawaita zuwa Fabrairu 2027, inda aka wajabta cewa duk fitar da kayayyakin dole ne ta bi ta Nigeria Commodity Exchange.
Gwamnatin ta ce manufar ita ce ƙara kuɗaɗen shiga daga sarrafa shea daga dala miliyan $65 a yanzu zuwa dala miliyan $300 nan gaba kaɗan, tare da yiwuwar kaiwa dala biliyan $3 nan da shekarar 2027, yayin da ake sa ran kasuwar duniya za ta kai kusan dala biliyan $9 zuwa shekarar 2030.
Sai dai wannan haramci ya haifar da faduwar farashin danyen shea a cikin gida da kashi 33 cikin kwanaki uku kacal, lamarin da ya jefa manoma da masu tattara shi cikin matsin tattalin arziki.
A halin yanzu, akwai damar sarrafa kusan tan 160,000 na shea a Najeriya, amma ana amfani da kashi 35 zuwa 50 ne kawai saboda matsalolin ababen more rayuwa da ƙarancin jari.
Matakin Najeriya ya yi daidai da na wasu ƙasashen yammacin Afirka kamar Burkina Faso, Mali, Côte d’Ivoire, Togo da Ghana, waɗanda su ma suka takaita fitar da danyen shea.
A wajen taron na Accra, an naɗa Ali Saidu a matsayin Shugaban Global Shea Alliance, karo na farko da ɗan Najeriya zai jagoranci wannan ƙungiya ta duniya.





